Kiến thức · Chính sách

Hoà lưới bám tải là gì, có được bán điện dư cho EVN không

9 phút đọcKỹ sư SOLIQ ENERGY

Trả lời nhanh

Hoà lưới bám tải là hệ điện mặt trời nối lưới nhưng có cảm biến chống phát ngược (zero-export): biến tần chỉ phát vừa đủ điện nhà đang dùng, không đẩy điện thừa lên lưới. Vì vậy hệ bám tải không bán điện.

Từ 26/6/2026, theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP sửa Nghị định 58/2025/NĐ-CP, hộ gia đình ở nhà riêng lẻ được bán điện dư, tối đa 50% sản lượng tính theo bức xạ, giá bằng giá thị trường điện bình quân năm trước (năm 2026 không quá 1.591,02 đồng/kWh ở miền Bắc). Muốn bán phải tắt chống phát ngược, có công tơ hai chiều và ký hợp đồng 5 năm với điện lực.

Hoà lưới bám tải là gì

“Bám tải” là cách thợ điện gọi hệ hoà lưới có chức năng chống phát ngược. Nghị định 58/2025/NĐ-CP gọi thiết bị này là thiết bị bật tắt phát ngược (Zero-Export): một bộ điều khiển cho phép hoặc ngăn công suất hữu công phát lên lưới, có thể nằm sẵn trong biến tần, trong thiết bị giám sát hoặc là thiết bị riêng.

Cách nó làm việc rất đơn giản:

  1. Một cảm biến dòng (CT) hoặc đồng hồ đo đặt ngay sau công tơ, đo điện đang chạy vào nhà.
  2. Khi thấy điện sắp chạy ngược ra lưới (tấm pin làm ra nhiều hơn nhà đang dùng), cảm biến báo về biến tần.
  3. Biến tần giảm công suất phát xuống bằng đúng mức nhà đang dùng, tấm pin bị “ghìm” lại.
So sánh hệ bám tải có cảm biến chống phát ngược và hệ bán điện dư qua công tơ hai chiềuA. Bám tải (chống phát ngược)Biến tầnghìm công suấtTải trong nhàLướicông tơ 1 chiềuCTCT đo điện ở công tơ, báo biến tần ghìm bớt công suấtĐiện dư không lên lưới: lúc nhà dùng ít, tấm pin bị ghìm lại.B. Có bán điện dư (Nghị định 243/2026)Biến tầnphát tối đaTải trong nhàLướicông tơ 2 chiềuĐiện dư lên lưới, điện lực trả tiền theo hợp đồng:• tối đa 50% sản lượng tính theo bức xạ (k × Ai)• giá = giá thị trường điện bình quân năm trước,không quá giá trần khung giá điện mặt trờiNguồn: Điều 14 NĐ 58/2025 sửa bởi NĐ 243/2026
A: hệ bám tải ghìm công suất để không có điện lên lưới. B: hệ bán điện dư phát hết công suất, phần thừa lên lưới qua công tơ hai chiều. Hình tự vẽ.

Hệ quả: hệ bám tải không làm phiền lưới điện, không cần thủ tục mua bán điện, nhưng bỏ phí phần điện thừa vào những giờ nắng to mà nhà dùng ít, như trưa Chủ nhật cả nhà đi chơi.

Vì sao trước đây ai cũng lắp bám tải

Sau khi cơ chế giá mua điện mặt trời cố định (FIT) kết thúc cuối năm 2020, nhiều năm liền hệ mái nhà lắp mới không có cơ chế bán điện dư rõ ràng, nên gần như đều chạy bám tải. Nghị định 58/2025/NĐ-CP (3/3/2025) cho bán điện dư nhưng giới hạn 20% sản lượng thực phát, thông báo gửi Sở Công Thương, nên nhiều nhà vẫn chọn bám tải cho gọn.

Nghị định 243/2026/NĐ-CP, hiệu lực 26/6/2026, nâng trần lên 50%, chuyển nơi nhận thông báo của hộ gia đình về UBND cấp xã và cho gửi trực tuyến. Báo chí tháng 10/2026 ghi nhận việc triển khai ở các địa phương vẫn chưa đồng đều: quy trình bán điện dư, hợp đồng mẫu và hướng dẫn còn khác nhau giữa nơi này nơi khác, nhiều hệ cũ vẫn để chống phát ngược. Đó là lý do trước khi bật bán điện, nên hỏi điện lực địa phương về quy trình cụ thể.

Từ 26/6/2026 hộ gia đình được bán điện dư

Theo bản hợp nhất Nghị định 58/2025/NĐ-CP và Nghị định 243/2026/NĐ-CP:

Quy định bán điện dư cho điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ

  • Ai được bán

    Quy định
    Hộ gia đình ở nhà riêng lẻ; nguồn đấu nối hạ áp; công trình tài sản công; nguồn khác trong quy hoạch
    Căn cứ
    Khoản 1 Điều 14
  • Điện dư gồm

    Quy định
    Điện mặt trời mái nhà dư và điện từ pin lưu trữ được nạp từ điện mặt trời mái nhà
    Căn cứ
    Khoản 2 Điều 14
  • Trần sản lượng

    Quy định
    Không quá 50% sản lượng tại đầu ra tính theo bức xạ; tới hết 2030 được cao hơn nếu lưới tiếp nhận được
    Căn cứ
    Điểm a, b khoản 2 Điều 14
  • Cách tính

    Quy định
    Ai = PVout(i) × Plđ; sản lượng được trả tiền = min(thực phát lên lưới, k × Ai)
    Căn cứ
    Khoản 3, 4 Điều 14
  • Giá

    Quy định
    Giá thị trường điện bình quân năm trước; không quá giá tối đa điện mặt trời mặt đất không pin theo miền
    Căn cứ
    Khoản 5 Điều 14
  • Công tơ

    Quy định
    Đấu nối hạ áp có bán điện: thoả thuận với bên mua việc lắp công tơ hai chiều
    Căn cứ
    Điểm d khoản 5 Điều 10
  • Hợp đồng

    Quy định
    5 năm kể từ khi nghiệm thu và nộp đủ hồ sơ
    Căn cứ
    Khoản 4 Điều 24
  • Hộ kinh doanh

    Quy định
    Hộ gia đình nhà riêng lẻ, hạ áp, có bán điện dư được miễn hoặc không phải điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
    Căn cứ
    Khoản 2 Điều 13
Điều, khoản theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP sau khi sửa đổi bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP.

Giấy phép hoạt động điện lực

Khoản 6 Điều 14 yêu cầu người bán điện dư làm thủ tục giấy phép hoạt động điện lực, trừ trường hợp được miễn theo quy định. Bộ Công Thương cho biết đang bổ sung quy định giao Chính phủ xác định các trường hợp được miễn. Trước khi ký hợp đồng, hãy hỏi điện lực địa phương hộ gia đình mình có thuộc diện miễn không.

Bán được bao nhiêu kWh, giá bao nhiêu

Sản lượng làm căn cứ không phải số đo trên biến tần mà là sản lượng lý thuyết theo bức xạ: hệ số PVout từng tháng của tỉnh (EVN công bố sau khi có ý kiến Bộ Công Thương) nhân tổng công suất tấm pin. Để hình dung, biểu đồ dưới dùng số mô phỏng PVGIS cho Hà Nội (khung nghiêng 10° hướng Nam) với một hệ 6 kWp.

Sản lượng theo tháng của hệ 6 kWp ở Hà Nội và trần bán điện dư 50%0350700T1T2T3T4T5T6T7T8T9T10T11T12kWh/thángSản lượng ước tínhTrần bán dư 50%
Hệ 6 kWp ở Hà Nội: sản lượng ước tính theo tháng (PVGIS, tổn thất 14%) và trần 50% được bán. Số PVout chính thức dùng để thanh toán do EVN công bố có thể khác. Hình tự vẽ.

Ví dụ hệ 6 kWp ở Hà Nội

  • Sản lượng ước tính cả năm

    Giá trị
    6.360 kWh
    Ghi chú
    PVGIS, khung 10° hướng Nam
  • Tháng nhiều nhất / ít nhất

    Giá trị
    T5: 666 kWh · T2: 354 kWh
    Ghi chú
    Tháng nắng nhất gấp 1,9 lần tháng ít nắng nhất
  • Trần bán điện dư cả năm (50%)

    Giá trị
    3.180 kWh
    Ghi chú
    Chỉ được trả nếu thực sự phát lên lưới
  • Tiền bán tối đa nếu bán đủ trần

    Giá trị
    khoảng 5,1 triệu đồng/năm
    Ghi chú
    Tính ở giá trần 1.591,02 đ/kWh, chưa VAT
Giá thực tế là giá thị trường bình quân năm trước, có thể thấp hơn giá trần. Đây là mức trên, không phải số chắc chắn nhận được.

Lưu ý cách thanh toán (khoản 4 Điều 14): nếu điện thực phát lên lưới lớn hơn sản lượng thoả thuận (k × Ai) thì chỉ được trả bằng sản lượng thoả thuận; nếu nhỏ hơn thì được trả đúng số công tơ đo. Phần phát vượt trần coi như cho không.

Bán điện dư hay tự dùng lợi hơn

So sánh một kWh: tự dùng giúp không phải mua một kWh của EVN. Công cụ báo giá của SOLIQ đang tính giá điện bình quân gia đình mua vào khoảng 2.800 đồng/kWh; còn bán ra năm 2026 ở miền Bắc tối đa 1.591,02 đồng/kWh. Tức là mỗi kWh tự dùng đáng giá hơn mỗi kWh bán, khoảng 1,8 lần.

Từ đó suy ra cách làm hợp lý cho gia đình:

  • Chọn công suất theo nhu cầu dùng, không lắp thật to chỉ để bán điện.
  • Dời bớt việc dùng điện vào giờ nắng: máy giặt, bơm nước, bình nóng lạnh, sạc xe điện ban ngày.
  • Dùng điều hoà, bếp từ nhiều buổi tối thì cân nhắc thêm pin: cất điện trưa để dùng tối lợi hơn bán rẻ rồi mua đắt.
  • Phần còn thừa (ngày nghỉ, ngày đi vắng, mùa hè nắng to) thì bán: có thêm tiền thay vì để biến tần ghìm lại.

Nên chạy bám tải hay bán điện dư

  • Nhà dùng gần hết điện mặt trời ban ngày, ít khi thừa

    Gợi ý
    Bám tải là đủ, đỡ thủ tục
  • Thường xuyên thừa vào trưa và cuối tuần

    Gợi ý
    Làm thủ tục bán điện dư
  • Dùng điện chủ yếu buổi tối

    Gợi ý
    Thêm pin lưu trữ (hybrid) trước, bán phần còn thừa
  • Khu vực lưới yếu, điện lực báo trạm biến áp đầy

    Gợi ý
    Chạy bám tải theo hướng dẫn của điện lực

Hệ bám tải đang dùng muốn chuyển sang bán

  1. Kiểm tra đã gửi Thông báo phát triển nguồn điện (Mẫu số 01) tới UBND cấp xã chưa; chưa thì gửi trước.
  2. Chuẩn bị hồ sơ đề nghị bán điện dư (khoản 1 Điều 24): văn bản đề nghị bán điện; tài liệu kỹ thuật, CO, CQ của tấm pin, biến tần, pin lưu trữ (nếu có); bản sao Thông báo hoặc Giấy chứng nhận đăng ký phát triển.
  3. Gửi hồ sơ cho điện lực. Trong 5 ngày làm việc sau khi nhận đủ hồ sơ, điện lực kiểm tra kỹ thuật, lắp công tơ, chốt chỉ số và ký hợp đồng.
  4. Kỹ thuật tắt chế độ chống phát ngược trên biến tần, kiểm tra thông số đấu nối theo yêu cầu của điện lực.

Hệ do SOLIQ lắp được bàn giao sẵn hợp đồng, thông số thiết bị và biên bản nghiệm thu để làm hồ sơ. Xem thêm các bước thông báo ở bài thủ tục lắp điện mặt trời 2026, hoặc xem giá trọn gói tại trang lắp điện mặt trời gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Hệ hoà lưới bám tải có phải xin phép không?

Không cần giấy phép, nhưng hộ gia đình đấu nối lưới hạ áp phải gửi Thông báo theo Mẫu số 01 tới UBND cấp xã nơi lắp, trước khi lắp ít nhất 10 ngày làm việc (Điều 15 Nghị định 58/2025/NĐ-CP sửa bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP). Hệ có hoặc không bán điện dư đều phải thông báo.

Hộ gia đình bán điện dư được tối đa bao nhiêu?

Tối đa 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của hệ, tính theo cường độ bức xạ: Ai = PVout(i) × Plđ, trong đó PVout là hệ số kWh/kWp từng tháng của tỉnh do EVN công bố, Plđ là tổng công suất tấm pin. Đến hết 31/12/2030, hai bên được thoả thuận tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới khu vực tiếp nhận được.

Giá EVN mua điện mặt trời mái nhà dư là bao nhiêu?

Bằng giá điện năng thị trường điện bình quân năm trước liền kề do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện công bố. Nếu giá này cao hơn giá tối đa của khung giá điện mặt trời mặt đất không pin lưu trữ theo miền thì lấy giá tối đa đó. Năm 2026, giá tối đa miền Bắc là 1.591,02 đồng/kWh chưa VAT (Quyết định 2946/QĐ-BCT).

Hợp đồng bán điện dư có thời hạn bao lâu?

Hợp đồng mua bán điện có thời hạn 5 năm kể từ ngày hệ được nghiệm thu và người bán nộp đủ hồ sơ; sau đó gia hạn hoặc ký mới theo quy định (khoản 4 Điều 24 Nghị định 58/2025/NĐ-CP).

Hệ bám tải có giảm được tiền điện không?

Có. Mọi kWh điện mặt trời được dùng ngay trong nhà là một kWh không phải mua của EVN. Hệ bám tải chỉ bỏ phí phần điện thừa lúc nhà dùng ít; nếu công suất tấm pin chọn sát với mức dùng ban ngày thì phần bỏ phí này nhỏ.

Nguồn tham khảo

  1. Văn bản hợp nhất Nghị định 58/2025/NĐ-CP và Nghị định 243/2026/NĐ-CP (bản đăng trên cổng thông tin điện tử cơ quan nhà nước, 30/6/2026)
  2. VOV (27/6/2026): Nới quy định bán điện dư từ điện mặt trời mái nhà lên 50%
  3. VietnamPlus (27/6/2026): Điện mặt trời mái nhà — sửa đổi, bổ sung cơ chế mua bán sản lượng điện dư
  4. Bộ Công Thương (11/2026): Phê duyệt khung giá phát điện nhà máy điện mặt trời năm 2026 (Quyết định 2946/QĐ-BCT ngày 5/11/2026)
  5. CafeF dẫn Tiền Phong (23/10/2026): Chờ gỡ "nút thắt" bán điện mặt trời mái nhà
  6. PVGIS © European Union, 2001–2026 — công cụ mô phỏng sản lượng điện mặt trời của Trung tâm Nghiên cứu chung (JRC), Ủy ban châu Âu

Bài viết để tham khảo, không thay văn bản pháp luật. Giá trong bài lấy từ bảng giá tham khảo hiện hành của SOLIQ, đã gồm VAT; giá chốt sau khi kỹ sư khảo sát mái.

Bài kiến thức khác

Tất cả bài kiến thức